Otoz rzad imperialny postanowil, jak w jakiejs idylli sredniowiecznej, powierzac roznym prowincjom oddzielne role jako "aktorom" gospodarczych. I tak, na przyklad, Galicja miala byc spichlerzem imperium. Wiadomo jak to zahamowalo tam rozwoj przemyslu - a Czechy to mial byc wlasnie przemysl imperium. I tam szly fundusze inwestycyjne glownie w dziedzinie metalurgii.

W rezultacie, poziom materialny ludnosci Czech byl juz w polowie 19tego wieku znacznie wyzszy niz w innych dzielnicach (Wegry nie uczestniczyly, na ich szczescie, w tej strategii rozwoju gospodarczego bo mialy rzad autonomiczny).

Wiecie oczywiscie, ze takie jest prawo zycia, jak widzisz ze jestes znacznie bogatszy od innych to zaczynasz od narzekania na podatki ktore od ciebie sciagaja zeby pomagac niedorozwinietym a potem szukasz jakiegos kulturowego uzasadnienia zeby wytlumaczyc sobie dlaczego masz lepiej (jestes lepszy) i dlaczego nalezy opierac sie idei dzielenia sie z innymi.

No wiec zaczeto sobie przypominac ze kiedys to Czech mial swoj jezyk i zaczeto szukac ostatnich jego nosnikow, na zapadlych wsiach.
Na pierwszym zjezdzie kultury czeskiej kompozytor Smetana powiedzial: "prosmy Boga zeby w nasza stodole piorun teraz nie strzelil bo poza nami, tu zebranymi, nikt inny w tym kraju slowa nie umie powiedzic w jezyku naszych przodkow".

No i powolutku, na kursach wieczorowych, coraz bardziej w modzie, burzuazja sie doksztalcala. W pracy niemiecki jeszcze dominowal ale punktem honoru stalo sie popisywanie jak to wszystko umiem pomiedziec "po naszemu".

Polityka promocji czeskiej kultury byla prowadzona zdecydowanie i na wszystkich odcinkach. Na przyklad - czescy przemyslowcy oferowali 10% rabaty za ich wyroby jesli w miescie nabywcy opera wystawiala na przyklad "Sprzedana narzeceona" albo "Rusalke" albo filharmonia grala symfonie Dvoraka. Macie wiec przyklad milosci do wlasnej kultury. Nigdy Polacy nie manifestowali podobnej postawy.

Gdy po pierwszej wojnie swiatowej Czechy uzyskaly niepodleglosc i pojawily sie pierwsze wiarygodne statystyki ekonomiczne, przed bardzo dlugi okres byl to kraj o najwyzszym poziomie dochodu narodowego na glowe ludnosci. Az do wybuchu II w. sw. tak na prawde. Jesli Hitler mogl prowadzic wojne po 1942 roku, to glownie dzieki przemyslowi czeskiemu bo byl on poza zasiegiem bombardowan ktore zdruzgotaly szyblko Zaglebie Ruhr.

Jak widzicie, mozna miec jezyk strukturalnie zacofany ale go kochac jako ojczysty. A tak miedzy nami, wolalbym osobiscie jezyk polski troche mniej skomplikowany ale mniej ulegly wplywom nowomowy, co slychac na codzien w dniu dzisiejszym. Tyle slow swietych od profesora historii kultury na dzien dzisiejszy.

A. G.